Iedereen is anders en zoals jij is er maar één. Wat men ook beweert, je bent uniek van top tot teen.
Het had zomaar een stukje tekst uit een nieuw K3-nummer kunnen zijn, maar dat is het niet. Dit vat ongeveer de boodschap samen die iedere bikefitter uitdraagt. We hebben allemaal een andere lichaamsbouw en hoewel de meerderheid van de fietsers zijn of haar draai wel vindt binnen de standaard maattabellen en afmontages van fietsfabrikanten, is het voor sommige mensen een heuse zoektocht om pijnvrij en zonder kwaaltjes te kunnen fietsen. Logisch ook: de meeste fietsen en onderdelen zijn nooit volledig op ons lichaam afgesteld. Alhoewel… Dankzij de komst van 3D-printtechnologie bieden nu ook enkele zadelfabrikanten custom zadels aan. Ze hebben dus een vorm en/of padding die speciaal voor jouw achterwerk is ontworpen.

3D-print: 3 voordelen
Bij gewone foamzadels heeft de padding over de hele oppervlakte dezelfde densiteit. Bij standaard 3D-geprinte zadels kan die densiteit al variëren, maar is ze nooit precies aan jouw anatomie aangepast. Dat is bij een aanpak op maat wel het geval. Het voordeel van een op maat geprint 3D-zadel is drieledig. De druk die je zitbeenderen uitoefenen op een zadel wordt uitgevlakt, waardoor je minder pijnlijke drukpunten krijgt op sommige plaatsen. Bovendien zit je beter op je zadel, wat voor een betere links-rechtsbalans in je pedaalbeweging zorgt. En tot slot wordt je gewicht een stuk beter verdeeld over het volledige zadel.
Dynamische meting
Posedla is zo’n merk dat van custom zadels zijn stokpaardje heeft gemaakt, maar daar maak je thuis een afdruk van je achterwerk in een soort ‘memory foam’ en dat stuur je dan terug naar de fabriek in Tsjechië. Ook Fizik behoort met het One-to-One programma tot de pioniers, maar het pakt de zaken nog een stuk grondiger aan. Wie een custom Fizik zadel wil laten printen, gaat met zijn of haar eigen fiets langs bij een Fizik dealer. Die doet eerst een dynamische opmeting van je derrière met behulp van een gebioMized ‘sensorensok’ die over je zadel wordt getrokken en die jouw biometrische data verzamelt over 64 punten op het zadel.

Eerst langs de bikefitter
Het Italiaanse merk nodigde me – intussen al bijna een jaar geleden – uit om zo’n opmeting een keer zelf mee te maken en het produceerde op basis van mijn testresultaten een zadel op maat. Let wel: je kan niet zomaar bij elke Fizik-dealer terecht voor deze service. Enkel winkels die ook een serieuze staat van dienst hebben op vlak van bikefitting, bieden het One-to-One programma aan. Dat hoeft ook niet te verbazen, want voor je een custom zadel overweegt, is het belangrijk dat je perfect gepositioneerd zit op je fiets. “Het mag niet de bedoeling zijn om een slechte fietshouding te camoufleren of te compenseren met een 3D-zadel. Eerst moet je een bikefit krijgen en pas als je nadien nog last ondervindt aan je zitvlak en je zoektocht naar het juiste zadel eindeloos lijkt te zijn, dan kan je een custom zadel overwegen” aldus Gert De Geeter van Cameleonbike in Destelbergen. Hij is één van de voorlopig slechts drie Fizik-dealers in België die de One-to-One service aanbiedt. Of beter gezegd: mag aanbieden.

Eindeloze zoektocht
Ik ging nogal gretig op de vraag van Fizik in omdat ik als Grinta!-redacteur natuurlijk bovengemiddeld nieuwsgierig ben naar dit soort nieuwe snufjes. Maar anderzijds ben ik ook één van de mensen die er al zo’n eindeloze zoektocht naar het perfecte zadel heeft opzitten. Ik test constant verschillende fietsen en neem dus ook altijd een wat andere positie aan op de fiets. Gelukkig zijn mijn lijf en leden nog flexibel genoeg om daarmee om te kunnen, ondanks het feit dat ik de drie maal zeven ook al even voorbij ben. Ik heb weinig last van kwaaltjes op de fiets, maar als er één ding is waar ik tijdens testritten regelmatig mee te maken krijg, dan is het zadelpijn. Die varieert trouwens nogal: nu eens is mijn zitvlak gevoelloos, dan weer voel ik druk die uitstraalt naar mijn hamstrings en soms krijg ik pijn in de liesstreek wanneer ik op een zadel zit waarvan de neus iets te breed is.
Ik heb wel een paar favoriete zadels, maar dé perfecte combinatie van zadel en zeemvel heb ik zelf dus ook nog niet gevonden. Ook het feit dat standaard Fizik-zadels helemaal niet tot dat lijstje met mijn persoonlijke favorieten behoren, maakt deze oefening extra interessant. Van ware strijkplanken als de Arione tot de ‘standaard’ 3D-geprinte Vento Antares R1 Adaptive: ik vond nog nooit echt mijn draai op het zitmeubilair van Fizik.
Nooit met dezelfde fiets op pad
Wat mijn geval extra moeilijk maakt is het feit dat ik ook niet echt één fiets heb die perfect op mijn maat is afgesteld en waar ik het merendeel van mijn tijd op spendeer. Ook hier weer: ik spring van de ene testfiets op de andere en vaak kan ik enkel de hoogte en de positie van het zadel aanpassen. Als ik dan toch een fiets in de schuur heb staan waar ik regelmatig naar teruggrijp, dan is het mijn Wilier Rave SLR (van de vorige generatie) die ik zowel op gravel als op de weg durf te gebruiken. Je zou kunnen stellen dat die Wilier qua inborst en geometrie goed aansluit bij een endurance racer en het is sowieso een gravelbike waar ik me qua houding prettig op voel. Ook het Selle Italia SLR Gravel-zadel dat op die fiets is gemonteerd, bevalt me best goed. De Rave SLR is dus de uitverkoren fiets voor deze test.

Cijfertjes
Een One-to-One opmeting kent grofweg drie stappen. Wanneer ik in Destelbergen bij Cameleonbike binnenwandel, volgt eerst een soort intakegesprekje waar we eventuele klachten op de fiets samen bespreken. Mijn Wilier wordt ook nog een keer opgemeten: zadelhoogte, reach, drop van het stuur, positie en hoek van het zadel… Alle cijfertjes worden genoteerd terwijl ik me achter de schermen in mijn fietstenue hijs. Wanneer ik mijn fiets terugzie, staat hij gemonteerd op een Wahoo KickR fietstrainer. Ik fiets een paar minuutjes warm en Gert ziet aan de manier waarop mijn onderrug van links naar rechts beweegt al meteen dat mijn zadel allicht een tikkeltje te hoog staat. Dat zou zeker kunnen. Zoals gezegd: de afstelling van de Rave SLR gebeurde niet op basis van een echte bikefit, maar na nogal wat ‘trial and error’ van mijn kant. We laten het zadel dus ietsje zakken.

De sok erover!
Voor de tweede stap in het proces wordt een soort sok over mijn Selle Italia SLR Gravel zadel getrokken. In werkelijkheid is het een matje van gebioMized met 64 sensoren dat mijn drukpunten zal opmeten en mijn biometrische gegevens naar de Fizik app zal sturen via Bluetooth. Het is de bedoeling dat ik telkens een kleine minuut lang drie verschillende posities aanneem: met de handen bovenop het stuur, dan op de shifters en tot slot in de beugels. Met deze eerste meting kan Gert bepalen welk type Fizik-zadel het best bij mijn achterwerk past. Om tot een resultaat te komen wordt er één of ander algoritme op mijn meting losgelaten en de uitkomst is een Fizik Terra Argo zadel van 150 mm breed. Ergens ben ik een beetje sceptisch. Ik zit op een gravelbike: is het toeval dat ik dan ook een gravelzadel uit het Fizik gamma aangemeten krijg? Zou ik bij een ander type zadel uitgekomen zijn mocht ik hier met een racefiets gestaan hebben? Ik weet dat de positie op een racefiets wel weer iets anders is, maar toch…

Gedetailleerde ‘pressure map’
Voor de volgende stap wordt mijn Selle Italia zadel gewisseld voor een paars Fizik Terra Argo testzadel met de juiste breedte. Het is natuurlijk belangrijk dat het zadel op exacte dezelfde positie gemonteerd wordt en daarvoor gebruikt Gert een minimalistisch meettoestelletje. Ook dit testzadel krijgt de sensormat van gebioMized nog eens over zich heen en opnieuw moet ik ongeveer drie minuten fietsen en na elke minuut de positie van mijn handen op het stuur wisselen. Het resultaat is nu een gedetailleerde drukmeting waarop je kan zien waar mijn zitvlak het hardst op het zadel duwt. Hoe roder de kleur op de scan, hoe meer druk en bij mij valt duidelijk op dat ik aan mijn rechterzijde met een groter drukpunt zit dan links. Niemand is perfect symmetrisch gebouwd en dat valt met zo’n ‘pressure map’ goed op.

Carbon of alu rails?
Met deze data kan men in de Fizik-fabriek in Italië vervolgens aan de slag om een padding te printen die specifiek aan de meting beantwoordt. In mijn geval zal de 3D-structuur aan de rechterzijde dus een stuk zachter zijn dan links, aangezien daar de druk die ik op het zadel uitoefen groter is. Voor de afwerking van het zadel heb je zelf wel nog de keuze tussen carbon rails of ‘k:ium’ – aluminium exemplaren dus. Het verschil zit hem vooral in het gewicht en het prijskaartje. Voor een Fizik One-to-One zadel met gewone rails betaal je 459 euro, voor een exemplaar met carbon rails is dat 499 euro.

Het mooie aan de 3D-printtechnologie is niet enkel dat dit soort zadels beschikbaar wordt voor amateurs, maar ook dat de productie best snel verloopt. Na zo’n drie weken krijg ik al een paarse doos met mijn genummerde custom zadel thuis geleverd. De verpakking toont ook nog eens het resultaat van mijn drukmeting. Ik kan het zadel zelf wel monteren op mijn Wilier, maar het is in feite de bedoeling dat je ermee teruggaat naar de dealer, zodat die het Fizik One-to-One zadel weer op exact dezelfde positie kan zetten én dat er nog een nameting kan gebeuren die moet aantonen dat de druk op het zadel al meteen een pak minder is. Ik spring dus nog eens bij Cameleonbike binnen met mijn Wilier. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ik door tijdsnood de nameting aan mij laat voorbijgaan en enkel voor de correcte montage opteer. Of de druk op mijn zitvlak effectief lager is, dat zal ik snel voelen wanneer ik op pad ga.
(Lees verder onder de foto’s)



Uitgebreide testperiode
Dat er tussen de ingebruikname van het zadel en deze review bijna tien maanden tijd zit, is een bewuste keuze. Ik wil immers geen voorbarige conclusies trekken over het One-to-One programma en ik heb het Fizik Terra Argo zadel het afgelopen jaar tijdens zowat elk type rit gebruikt: lange tochten, korte woon-werkritten, een week gravelbiken in de Dolomieten, op de weg, offroad, in zomerse omstandigheden, in de sneeuw… Ik zal al meteen toegeven dat ik het extra comfort geweldig vind. Al tijdens de eerste ritten vond ik mijn draai op dit zadel, terwijl dat bij de gewone Fizik Terra nooit echt het geval was. Van pijnlijke drukpunten heb ik geen last meer en ook de schuurpijntjes die ik in de liesstreek vaak had, behoren tot het verleden (mede doordat mijn zadel sinds de eerste passage bij Cameleonbike een stukje lager staat). Door de honingraatstructuur van de 3D-padding laat dit zadel minder toe dat je naar voren of achteren gaat schuiven, maar door het wegwerken van de drukpunten voel ik sowieso minder de nood om dat te doen. Ik zit een stuk vaster in het zadel en dat valt me hier niet tegen.

De heel precieze afstelling op mijn Wilier gravelbike boezemde me echter ook wat angst in. Ik wou het zadel immers ook graag op andere gravelbikes en racefietsen gebruiken, maar het is enorm moeilijk om – gezien de verschillende geometrieën en zithoudingen – de exacte positie van het zadel te kopiëren op een andere fiets. Na verloop van tijd heb ik het er toch op gewaagd en zette ik het Fizik zadel over op een andere fiets. Ook al was mijn zithouding allicht niet exact dezelfde als op mijn Rave SLR, ik bleef ook nu pijnvrij fietsen.
(Lees verder onder de foto’s)


Conclusie
Een custom 3D-geprint zadel is vooral interessant voor ambiteuze amateurs en wedstrijdrijders die vele uren op de fiets spenderen en daarbij nog op zoek zijn naar dat laatste beetje extra comfort. Of mensen zoals ik, die al heel wat zadels hebben uitgeprobeerd en maar niet het juiste exemplaar lijken te vinden. Je merkt het drukverlagende effect van een op maat geprint zadel meteen en je voelt je langer goed in je vel op de fiets. Dat rechtvaardigt voor mij de investering dubbel en dik. Bovendien vind ik de prijs van zo’n One-to-one zadel best goed meevallen, als je ziet welke mate van service je erbovenop krijgt. Fizik dealers zoals de mensen bij Cameleonbike maken vooraf ruim de tijd om je op te meten en ook achteraf om het zadel correct te installeren en om een nameting te doen. Ik wil zeker niet beweren dat 459 euro niet veel geld is voor een zadel, maar als je weet dat je bij sommige merken al zoveel betaalt voor een standaard 3D-geprint exemplaar, dan vind ik de meerprijs van het One-to-One programma niet eens zo gek.

Belangrijk is echter wel dat je eerst langs de bikefitter langsgaat en dus ook de prijs van een bikefit moet je ergens in rekening brengen. Al is ook dat zijn geld waard wanneer je je fietshobby serieus neemt. Ook de precieze afstelling is van groot belang, waardoor het in principe moeilijk wordt om dit soort zadel ook op een andere fiets te gebruiken. Al bleek dat – althans in mijn geval- best mee te vallen. Ik ervaarde niet echt problemen wanneer ik mijn Terra Argo zadel monteerde op een CUBE Nuroad C:62 of een Canyon Grail die qua geometrie helemaal anders zijn dan de Wilier Rave SLR waarmee ik in eerste instantie ben opgemeten. Je investering in dit zadel wordt dus gelukkig niet waardeloos wanneer je van fiets zou veranderen.
Meer info over het One-to-One programma? Check de website van Fizik.



